borsanın altın kuralları
İstanbul menkul kıymetler borsasında alışveriş yapılırken uyulması gereken ve yazılı olmayan kurallar var. eğer bunlara tamamen uyabilirseniz kazanma ihtimaliniz gerçekten çok yüksek olacaktır. kurallar yusuf sarının borsada teknik analiz adlı kitabından alınmıştır.
riskinizi önceden sınırlayın. spekülasyona ayıracağınız parayı önceden kaybedebileceğinizi kabullenin. başka bir amaç için biriktirilen paralarla yapılan spekülasyonda alınan kararların sağlıklı olmadığı gözlenir. başarılı alım satım kararları için zihnin bağımsız olması gereklidir. kararların kaybetme korkusu altında verilmesi hatalı sonuçlar doğurabilir.
kendi kendinizi tanıyın. spekülatif hareketlerde duygulara hakim olmak gerekir. eğer girdiğiniz bir pozisyon gece uykularınızı kaçırıyorsa o pozisyonu mutlaka kapatmalısınız.
küçük başlayın. bilmediğiniz bir alanda para kaybetme tehlikesi yerine kağıt üzerinde alım satım yaparak başlayın. borsada tecrübeniz yoksa ilk alışlarınızı küçük miktarlarda ve fazla hareketli olmayan hisselerle yapın. bu işe ilk defa başlıyorsanız hareketli hisselere girmeden alım satımdaki zamanlamanın önemini kavrayın.
ara verin. her gün yapılan alım satımlar kişinin karar verme yeteneğini köreltebilir. başarılı spekülatörler, hatalı kararlarının artmaya başladığını hissettiklerinde borsayı unutup tatile giderler.
seans içinde karar vermeyin. kararlarınızı, etkilenmeyeceğiniz bir ortamda verin. seans anında görüşlerinize ters düşen hareketlerin planlarınızı etkilemesine izin vermeyin. daha önce düşünmediğiniz yeni fikirler oluşturmayın. İyice incelenmeden yapılan hareketlerin genellikle zararla sonuçlandığı gözlenir.
Çoğunluğa uymayın. yapılan istatistikler, çoğunluğun her zaman yanlış düşündüğünü göstermiştir. herkesin bildiği fikirlerden, haberlerden kaçının. bazı istatistik büroları aracı kurum ve bankaları arayarak borsa hakkındaki görüşlerini düzenli olarak sorar. bu görüşler iyimserlik yüzdesi olarak her hafta yayınlanır. yüzde 85'in borsayı çok iyi görmesi, düşüş belirtisi olarak kabul edilir. İyimserliğin yüzde 25 in altına düşmesi ise yükseliş belirtisidir.
kendi fikrinizle başkalarının fikrini birbirinden ayırın. kendi kararlarımızı verdikten sonra başkalarının sizi etkilemesine müsaade etmeyin. dış görüşlerden etkilenirseniz sürekli karar değiştirmek zorunda kalabilirsiniz. Çevrenizde her zaman sizi ikna edecek mantıklı sebepler olacaktır. kararınızı değiştirirseniz daha sonra ilk kararınızın yenisinden daha doğru olduğunu göreceksiniz.
emin olmadığınız zamanlarda işlem yapmayın. kendinizi her gün alım/satım yapmak zorunda hissetmeyin. başarılı sonuca ulaşabilmek için disiplinli olmanız ve sabırla iyi fırsatları beklemeniz gerekir. bir pozisyona girmişseniz sonucunu bekleyin. Şüpheleriniz varsa pozisyonunuzu kapatıp kenara çekilin.
serbest fiyatlı emir vermeyin. kısa vadede alım/satım yapan spekülatörlerin serbest fiyatlı emirlerden kaçınması gerekir. limitli fiyat emirleri kullanmak daha doğrudur. İnandığımız hissede birkaç basamak ucuz alma hesabını yapmayın.
aşağı doğru ortalama yapmayın. Önceden aldığınız bir hisse ucuzlayınca ek alımlar yaparak maliyetinizi ucuzlatmaya çalışmayın. aşağı giden fiyatlarda hiçbir zaman ortalama yapılmaz. eldekilerin satışı daha doğrudur. yükselen fiyatlarda ek alım yapılması mümkündür. bunun da piramit gibi kademeli yapılması gerekir.
yüksek miktarlardaki alımı tek fiyattan yapmayın. büyük portföyler için yapılan alımları bir kaç güne ve değişik fiyatlara yayın. İlk alım yapıldıktan sonra hareketin doğru olup olmadığını gözleyin. pazarın yönünde aksi bir değişiklik yoksa alıma devam edin.
kaybeden bir pozisyona hiç bir zaman ek alım yapmayın. kendinize ve aldığınız hisseye ne kadar güvenirseniz güvenin eğer zarar ediyorsanız ek alım yapmayın. aldığınız hissenin düşüyor olması, sizin piyasanın yönüne uyum sağlayamadığınızı gösterebilir. maliyet düşürme çabası pozisyonu daha da kötüleştirebilir.
zararı kesin. piyasa sizin düşüncenize ters hareket ediyorsa hata yaptığınızı kabul edin. elinizdekini satın. zararın neresinden dönülse kardır. borsaya yeni girenlerin başarısız olmalarının en büyük etkeni hata yapmış olabileceklerini kabullenmemeleridir. piyasa istediğiniz yöne dönsün diye beklemek yerine, pozisyonu zararla kapatmak disiplin ve irade gerektirir. başarının sırrı buradadır.
zararı sevin. zararda iken satış yapmak çok zordur fakat zararı sevmeyi öğrenmelisiniz. Çünkü zarar, karın kardeşidir. onurunuzu zedelemeden zarar etmeyi kabullenirseniz, zararınız sınırlanacak ve başarınız artacaktır.
beklenenin tersini yapın. piyasada beklenen bir olayın beklenen reaksiyonu görmemesi al/sat sinyalidir. beklenen olumlu bir haberin açıklanmasından sonra sonra fiyatlar hala yükselemiyorsa düşüş olacaktır. olumsuz olay ve haberler piyasayı aşağı doğru etkileyemiyorsa yükseliş olacaktır.
tepe ve dip noktalardan kaçının. alçalan trendde fiyatın her yukarı çıkışı, trendin o seviyeden değişeceğini göstermez. her dönüş noktasında burası en düşük yerdi diye alim yapmak size çok pahalı bir ders olabilir. tepe ve dip noktalarının kendilerini ispat etmelerini beklemek daha az zararlıdır. en tepede satmak, en dipte almak çabasında olmayın.
söylentiyi alın, gerçeği satın. eğer bir hisse için olumlu söylentiler yayılmaya başlıyorsa alın. söylentilerin kesinleştiği anlaşılınca satın. söylentiler ilk duyulduğunda hisseye talebi artırır. dedikodular resmiyet kazandığında fiyat zaten yükselmiştir. satış yapın. siz yine de söylentilerle hareket etmeyin.
Çok kısa vadede oluşan karı alıp hisseden uzaklaşın. bazen satın aldığımız hisse birden hiç beklemediğimiz kadar hızlı yükselmeğe başlar. yükselişin hep aynı tempoda devam edeceğini sakın düşünmeyin. satış yaparak mutlaka kan realize etmelisiniz.
küçük hesaplar yapmayın. seçtiğiniz hissenin yükseleceğine gerçekten inanıyorsanız ucuz almaya çalışmayın. piyasa fiyatının 1000 lira altında almaya çalışırken hisseyi kaçırabilirsiniz. bir kaç kademe ucuz almaya çalışmak bazen çok önemli fırsatların kaçmasına neden olur. kararlı olun. karar verdiğiniz zaman beklemeyin, uygulayın.
İçinde bulunduğunuz trendleri izleyin. fiyat trendi en iyi dosttur. bir hissenin uzun trendi, orta vadeli trendi ve kısa vadeli trendi hakkında bilginiz olmalıdır. bazen biri yukarı, diğeri aşağı doğru olabilir. hangi zaman zaman diliminde alım satım yapmak istediğinizi tayin etmelisiniz.
trend dönüşlerini kollayın. bazı spekülatörler alım satım kararlarını oluştururken dikkatlerini bu noktaya toplarlar. fiyatın trend çizgisi dışına çıkması ve orada kendini ispat etmesi çoğunlukla trend dönüşünü ortaya koyar. yükselen çizginin aşağı doğru geçilmesi sat, alçalan çizginin yukarı doğru geçilmesi al sinyali sayılır.
fiyat hareketleri ile birlikte işlem miktarlarını da izleyin. fiyat ile işlem miktarının birlikte artması, alış sinyalidir. yükselişin devam edeceğini gösterir. fiyat azalırken işlem miktarının artış göstermesi satış işaretidir. kararsız fiyat hareketlerinde miktar artıyorsa fiyatın yönü belli olana kadar bekleyin.
pazarın değişen momentumuna bakın. eğer borsa her gün yükseliyor fakat yükseliş her gün daha azalıyorsa bu pazarın aşağı döneceğini gösterir. momentum zayıflamaktadır. borsa günlerdir düşüyor fakat düşüş hızı gün geçtikçe azalıyorsa yön değiştirme zamanı yaklaşmaktadır. pazarın momentumu artmaktadır.
kuvvetli hareketlerin ardından düzeltme geleceğini unutmayın. bir hisse kısa zamanda çok hızlı yükselmişse alım için gerilemesi beklenmelidir. bazen bu gerileme toplam yükselişin yüzde 60'ına varabilir. hızlı bir düşüşte satış kararı alındıysa düzeltme yaparak fiyatın biraz yükselmesi beklenir.
alım/satım kararlarınızı o günkü fiyata dayandırmayın. fiyat çok düştü, atık düşmez veya çok yükseldi artık yükselmez sanmayın. fiyatların alt ve üstüne kendiniz sınır koymayın. Çünkü fiyatlar sınır tanımaz. bir kaç senede hiç ummadığınız kadar yükselebilir veya alçalabilir.
Kaynak: www.para-piyasalari.info